Woordjes > Woordautomaten

Woordautomaten

Met de woordautomaten verander je een woord door één klein stukje te veranderen. Het lijkt op een fruitautomaat, maar de uitkomst is altijd een bestaand woord.

3 screenshots van een woordautomaat in verschillende stadia

Met de woordautomaat kies je welk deel van het woord je verandert. Er ontstaat altijd een bestaand woord.

Hoe werkt het

De woordautomaten zijn gebaseerd op woordenlijsten van bestaande - en meestal klankzuivere - woorden. Hierdoor ontstaat na het draaien altijd een bestaand woord. Bediening is eenvoudig:

Kies welke letter of lettercombinatie je wilt veranderen en klik op de knop onder deze letter.
De letter gaat draaien. Tijdens het draaien komen letter(combinatie)s voorbij passend bij de plek (begin/midden/eind) in het woord.
Als het draaien stopt is, een nieuw (bestaand) woord ontstaan.

Een mogelijke werkvorm is dat één leerling naar voren komt en drie keer een knop mag kiezen en bedienen. De andere leerlingen lezen hardop het nieuwe woord. De leerkracht kiest vervolgens een nieuwe leerling (willekeurig of juist iemand die goed mee doet met hardop lezen) om naar voren te komen en de knoppen 3x te bedienen.

Waarom

Leuk: Het willekeurige, onvoorspelbare gedrag van de woordautomaat maakt dat kinderen het als een spel ervaren. Tijdens het draaien ontstaat denktijd waarin leerlingen voorspellingen kunnen doen; ze kunnen raden wat de uitkomst gaat worden en krijgen daar vervolgens direct feedback op. Veel leerlingen vinden het heel aantrekkelijk om zelf de knoppen te bedienen en daarmee te bepalen welk deel van het woord verandert.
Sluit aan op de didactiek van het aanvankelijk lezen: De woordautomaten werken niet met losse letters. Grafemen - zoals lange klinkers en tweetekenklinkers - staan samen op één draaiwiel en blijven intact. Dit sluit aan bij de didactiek van het aanvankelijk lezen, waarin leerlingen leren om deze lettercombinaties als één geheel te herkennen en te verklanken.
Stimuleert het fonemisch bewustzijn: Fonemisch bewustzijn omvat verschillende vaardigheden. De auditieve synthese en analyse vormen de basis voor de elementaire lees- en spellingshandeling, en hier ligt terecht veel nadruk op. Maar de meer gevorderde fonemische vaardigheid van foneemmanipulatie - het vervangen of verwijderen van fonemen - ontwikkelt zich vaak pas na de kleuterleeftijd, en hangt sterk samen met instantane woordherkenning. De woordautomaten doen aan grafeemmanipulatie en stimuleren daarmee de foneemmanipulatie.
Onderscheid klinkers / medeklinkers: De woordautomaten bieden de mogelijkheid om klinkers en medeklinkers een apart kleurtje te geven, aansluitend bij verschillende leesmethoden. Ook de achtergrondkleuren van Taal in Blokjes - waarmee onderscheid gemaakt wordt tussen verschillende soorten klinkerklanken - kunnen gekozen worden. De knop om het kleurschema in te stellen is bovenaan het scherm geplaatst; de leerkracht kan het digibord in hoogte instellen zodat de leerlingen wel bij de draaiknoppen kunnen, maar niet bij het kleurschema.

Woordautomaten voor iedereen

Deze woordautomaten zijn geschikt vanaf half groep 3, als leerlingen alle klankzuivere letters geleerd hebben.

Klankzuiver en één grafeem/foneem per draaiwiel

Woordautomaat: klankzuivere MKM-woorden
Woordautomaat: klankzuivere MMKM-woorden (deze woorden zijn gekozen zodanig dat beide medeklinkers in het cluster redelijk vaak ‘gedraaid’ kunnen worden; de clusters st- en sp- komen niet voor in deze lijst)
Woordautomaat: klankzuivere MMKM-woorden beginnend met s- of k- (met de focus op s-)
Woordautomaat: klankzuivere MKMM-woorden (bij woordenlijst heeft een paar afgezonderde ‘bubbels’; kies regelmatig voor ‘Nieuw woord’ om andere delen van de woordenlijst te bereiken)

Klankzuiver, meerdere fonemen per draaiwiel

Woordautomaat: aanzet-rijm, MKM-woorden (twee draaiwielen)
Woordautomaat: aanzet-rijm, met medeklinkerclusters (twee draaiwielen)
Woordautomaat: aanzet-klinker-coda, met medeklinkerclusters (drie draaiwielen)

Niet klankzuiver

Woordautomaten bij Veilig Leren Lezen - Zoem

Deze woordautomaten kun je gebruiken als de leerlingen nog niet alle letters kennen.

Scroll omhoog naar de woordautomaten voor iedereen als je iets anders wilt dan MKM-woorden.

Woordautomaten bij Lijn 3

Deze woordautomaten kun je gebruiken als de leerlingen nog niet alle letters kennen.

Scroll omhoog naar de woordautomaten voor iedereen als je iets anders wilt dan MKM-woorden.